Showing posts with label TBR. Show all posts
Showing posts with label TBR. Show all posts

Monday, April 14, 2008

Assigment: Quinlogan, Quezon, Palawan

Sa haba ng panahon na iginugol ko sa akin pag-aaral, ilang summer vacation na ang dumating at lumipas sa buhay ko. Minsan nasa bahay lang kami, pinag-aaral ng piano, ng martial arts at kung anu-ano pa. Minsan naman, nagkakataon na umuwi sa probinsya ng nanay ko.

Taong 1995, unang inilunsad ng Ugnayan ng Pahinungod-UP Manila ang Summer Immersion Program. Katatapos lang ng unang taon ko sa medisina noon at nagkayayaan kaming magkakaklase. Siyempre, sino ba naman ang hindi makakatanggi sa pagkakataon na makipamuhay, makibahagi sa kanayunan? At siyempre, laking bonus dahil sa Puerto Princesa ang isa sa mga site noon kaya madali akong napayagan. Malaking bagay talaga ito sa akin dahil ewan ko ba, hindi talaga ako pinapayagan sumama kung saan-saan noon - field trip sa Geo 11 sa Taal? wag na, baka sumabog ang bulkan; field trip ng PI 100 sa Banahaw? wala ka naman matututunan doon eh, wag ka na sumama. So ayun, abot hanggang langit na saya ang naranasan ko nang payagan ako.

Nakatakda kaming i-deploy sa Puerto Princesa pero last minute na napalitan at na-assign kami sa Quezon, Palawan. Kung maaalala nyo, 1995 ito at di pa uso ang cellphones. Eh di lalo na sa doon dahil kuryente nga di pa uso sa ilang barrio nung mga panahon na iyon. Anyway at anyhow, dahil ang buong angkan ng nanay ko ay taga-Palawan, ako lang ang bukod-tanging nasalubong ng pinsan sa Pier at napuntahan sa venue ng orientation seminar ng mga kamag-anakan. Parang hihimatayin ako sa hiya, sa totoo lang. Siyempre, pinayagan ako dahil matutunton nila ako kahit saang lugar pa ako itapon sa Palawan itapon. Paano ko naman nasabi yun? Ganito kasi ang mga pangyayari sa buhay ko noon...

Dahil last-minute na pinalitan ang area of assignment namin, di namin alam kung saang barrio kami mapupunta at kung saan kami makikituloy. Ang biyahe papuntang Quezon, halos 5 oras sa malubak at maalikabok na kalye. Nung panahon na ito, di pa uso ang landline pero may opisina ang Philtel sa bayan ng Quezon kung saan maaring maglong-distance sa Maynila at Puerto Princesa. So yun ang ginawa naming lahat. Bukod dito, sumulat pa ako sa Lolo at Lola ko (na nakatira sa Puerto Princesa) para ipaalam kung saan ako mapupunta.

Inassign kami sa Quinlogan - na halos 2 - 3 oras pa ang biyahe mula sa bayan. Walang kuryente, walang running water, malaria country. Naparami kong natutunan sa pamamalagi ko ng ilang linggo dito. Kung baga, walang sinabi ang 2 buwan sa IM rotation o 1 buwan sa ER rotation - ito ang tunay na buhay ng mga ating mga kababayan, at syempre mas naging makabuluhan sa akin dahil naranasan ko ang buhay ng aking mga ka-probinsya na piniling paglingkuran ng Lolo ko sa matagal na panahon.

So balik ako sa kuwento ko, siguro mga ilang linggo na kami sa Quinlogan nang mabulabog ang tahimik na bahay na tinitirhan namin. At bakit naman nabulabog? Dahil pagsilip namin sa bintana, nandoon ang pulang Tamaraw ng Lolo ko, sakay ang nanay, kapatid at pinsan ko. Oo, ako ang bukod-tanging volunteer na itinapon kung saan at natutunon pa ng nanay. Paano naman ako nahanap doon? Di uso ang address dito - walang numero ang bahay at walang pangalan ang kalye. Ganito pala ang nangyari. Nang malaman ng Lolo ko na maaassign kami sa Quinlogan, pinahanap ako sa hepe ng pulisya ng Quezon. Nabalitaan ng hepe na nag-courtesy call kami sa Mayor ng Quezon, naipagtanong nya kung saang jeep kami sumakay. Nabalitaan sa kunduktor ng jeep kung saang bahay kami tumuloy at ayun, ibinalita lahat sa Lolo ko, na sinabi sa nanay ko, na sinabi sa tatay ko. At ang tatay ko naman, pinapuntahan ako sa nanay ko, sumama naman ang kapatid ko. Hindi naman ako na-pull out, hindi naman umeksena ang nanay ko o ang lolo ko. Naging isang masayang pagkikita ang nangyari at natapos ko rin ang Summer Immersion Program. Nagkaroon ako ng pagkakataon na bumalik ng Quezon nung isang taon at nalaman ko na hanggang ngayon, wala pa ring kuryente sa Quinlogan. Siguro sa taong ito, hahanap ako ng pagkakataon na bumisita doon ulit.

Nakakatuwang balikan. Nakakatuwang isipin. Halos 13 taon na ang nakalipas. Si lolo nauna nang namaalam. Ang team mates ko na si Match at si Christian, nagkatuluyan at mga internist na sa Amerika. Si Ryan ay isang ob-gyne na, si Kahlil isang radiologist sa CDO, si Anton katulad kong FM, si Marion isang internist sa Amerika at si Corrie isang ENT specialist. At si Father Jo, malapit nang i-ordain finally.

Nagkahiwa-hiwalay man kami ng landas, palagay ko dadalhin naming lahat ang karanasan na ito at patuloy na isinasabuhay ang isang panata na sinulat namin 13 taon na ang nakalipas.
"Dala ng pagpapahalaga namin sa aming edukasyon ng Unibersidad ng Pilipinas,
at sa aming pagiging mga Pilipino at tao,
At dala ng kamulatan namin ang kayamanan ng bawat buhay.
Ipinangangako namin:

Na tatanggapin namin ang hamon na iniharap sa amin, hindi lamang ng Unibersidad,
ngunit pati ng sambayanan;
Na ibibigay ang aming mga sarili upang paglingkuran ang bayan;
Na sisikapin sa lahat ng pagkakataon, na maging makaturangan sa sarili't kapwa;
Na mamumuhay nang payak at mapagkumbaba sa puso't diwa.
Wala na kaming hihingin pa
Kungdi ang makapagdala ng kahit kaunting pagbabago tungo sa kabutihan sa mga buhay ng iba,
At makapagdagdag ng kabuluhan sa aming sariling mga buhay."
Mula sa Volunteerism in Action: Mga Kuwentong Pahinungod
Mga Panata: Grupong Quezon, Palawan 1995


Saturday, April 05, 2008

Room 717

I thought it was just simple diarrhea. It started Friday afternoon, barely two hours after having lunch. By six in the evening, I couldn't go home on my own because the episodes were becoming more frequent and I've started vomiting anything that I'm taking orally.

I felt I could handle it with oral hydration: after all, that's the basic thing to do in cases of diarrhea - adequate fluid intake so you won't get dehydrated. Over the weekend, I had the worst diarrhea I ever had in my entire life. I was vomiting once in a while. I had very poor appetite. I never had fever but I decided to start on antibiotics anyway. I had really bad leg cramps at night that I couldn't get up to go to the bathroom when I needed too. I thought my potassium levels were going down so I decided to take Kalium durule. By Monday, the episodes were become less frequent and I felt I was actually getting better. I felt I was ready to prepare to go back to work and prepare for my residents' exam.

I went to the hospital on a Wednesday just check on those exams and have them photocopied. It was a good thing that my mom forced me to bring our helper along because when I go to our office, I felt dizzy and I just couldn't stand up. I asked my friend to go to our office so she could take a look at me. She said I looked dehydrated and had a rash (what rash?) and she decided to have some labs done. When the results came back, we were shocked - my creatinine was 809, my BUN was 34 and my potassium was 5.5. I knew I had to be admitted.

Of course it caused a stir among my consultants and residents. We all know that diarrhea could lead to dehydration but severe dehydration and acute renal failure? My residents were the ones up and about looking for insytes and fluids at the ER, doing my admitting orders and looking for a vacant room in the hospital. Since most of my veins were collapsed, I think it took about 15 attempts - from our sharpshooter interns, residents and even med techs from the blood bank - before my training officer (later, my attending MD) decided to give it a try and thank goodness it was successful. I don't want to be referred for a cutdown for heaven's sake! Next, they couldn't find a single private room - then my friend finally said that it wasn't for a relative but for the chief res of the department and viola! they found a room in about ten minutes. Oh man. A few minutes later, I was brought up to Room 717.

Remember the rash that my friend was talking about? Oh it wasn't a rash, it was mottling. My attending ordered an ABG and when the results showed metabolic acidosis (pH =7.036!). Oh my goodness, my kidneys were giving up on me. My consultant asked my if it were okay to have a nephrologist on board. I took a deep breath and agreed. At least there's someone there just in case I'd need a dialysis. I was getting about 4 liters of IV fluids a day so naturally, they had to monitor my urine output. Err... foley catheter? No thanks. My monthly period came at the most inconvenient time and it was so difficult to measure output in a very crude way. I was also started on IV Sultamicillin and boy, now I know why kids cry whenever you push their meds too fast. I was given dopamine but I was having chest heaviness and shortness of breath so we stopped it.

Since we were monitoring my chemistries, I had daily blood extractions - and it's a good thing that I can tolerate that. They had to repeat my ABG so I had no choice but to have a needle down my wrists again. I swore that I would never ever order an ABG again on another patient unless it absolutely necessary. OMG, that was one of the most painful things ever done to me. In fact my nephrologist caught me crying during one of his rounds and he asked me if there's anything wrong. I had to tell him that the med tech had two attempts before being able to get a good sample. That was the last ABG that he ordered.

Thankfully, I did respond to antibiotics and aggressive hydration. I was discharged after staying in the hospital for a week. Now not everyone gets renal failure from dehydration right away - maybe my kidneys were affected by Salmonella (my blood workup showed reactive Salmonella IgG) or maybe I had rhabdomyolysis (this is the breakdown of muscle tissue) from the severe leg cramps that I had. Whatever it is, I'm glad my kidney bounced back to it normal function.

When someone gets sick, the entire family becomes involved and this proved to be true in my case. My mom took a leave from her work to take care of me. My father would go to the hospital everyday so my mom could take a rest in the afternoon. My siblings would visit me in the evening to bring us dinner or just to hang around and tell me stories. My PGH family - my residents and even the secretarial staff would also drop by once in a while just to keep me company. I am truly grateful to my co-residents who had to take over my duties during that time.

I know this is probably one of the unusual reasons for admission and in fact, my consultant discussed my case among my first year residents during one of their M & M conferences. This is really one of the stickiest situations that I got myself into - I was scared and yet I had to reassure my family that everything's going to be okay. I always tried my best to be strong and to be tough but there are times when I feel that I just needed to someone to calm me down and hold my hand when some doctor or med tech sticks that needle through my wrist and arteries. Not even the best doctors nor the best medical technology available could come close to a caring touch, gesture or understanding.

If a patient needs his hand to be held, I'd gladly do it. Sometimes that's all that matters.

Sunday, March 30, 2008

Ang Biyahe ng Buhay Ko

Naranasan niyo na bang dumaan sa Commonwealth Avenue? Oo, ito yung highway papuntang Fairview at Novaliches. Pakiramdam ko ito na yata ang pinakamalapad na highway sa buong Metro Manila. Dito ako dumadaan araw-araw papasok at pauwi mula sa trabaho.

Kasi ganito yun, siguro iba lang ako ng pananaw. Para akin kasi ang buhay ko sa ngayon, parang paglalakbay sa isang malawak na kalye tulad ng Commonwealth Avenue. Bakit nga ba? Kasi ganito yon...

Mabait ang langit sa akin. Lumipas ang pag-aaral ko mula high school hanggang med school, pinagpala ako (at syempre, mga magulang ko) na makapasok sa mga paaralan na gusto ko (at gusto nila, syempre) na pasukan.

Ayos ang byahe. Walang trapik. Kaya ko yatang bilisan....

Natapos ang board exams, natural residency naman. Anak ng tokwa, para akong natulala. Di ko malaman kung ano papasukin ko. Di tulad ng blockmates ko na gusto mag-Pedia, mag-OB, mag-Neuro... ako ang gusto ko lang, non-surgical field. Nung una, Psychiatry - ayaw ng nanay ko. Di daw ako mabubuhay nun. Sige, isip. Gusto ko bang mag-alaga ng bata o matanda? Ayaw ko ng IM so isa lang ang naiwan - Pediatrics. Sige pasok ng Pedia.

Apat na buwan akong Pedia resident. Masaya naman ang batch ko, tulungan. Toxic kung toxic pero alam mong kayang tapusin naman. Naramdaman ko na may iba akong hinahanap. Umiikot sa utak ko yung pinagsasabi ko nung interview ko, "Where do you see yourself five years from now?" Ang sagot ko naman, "Training health workers somewhere in the Philippines". Eeeek, wrong answer ba yun sa Pedia interview? Di naman siguro kasi tinanggap nila ako.

Bumagal ang byahe. Di ko alam kung lilipat ako ng lane. Dun ba ako sa lane ng mababagal na sasakyan? Sa lane ng mga mabibilis? Sa kakaisip, kakaisip - ayun, tumirik ang sasakyan. Tabi muna sa gasolinahan. Troubleshoot. Lipat muna ng auto. Bagalan muna natin, kanan muna tayo sa Diliman para magpahangin at kumain ng pishballs...

Umalis ako ng residency training. Di madali ang naging desisyon na iyon at halos pagalitan ako ng nanay ko nang gawin ko yun. Nagtrabaho ako sa ilang mga NGO pero alam ko kailangan ko pa rin ng training. Pero ngayon alam ko na kung ano ang gusto ko at alam ko na kung anong klaseng duktor ang gusto ko maging.

Pakiramdam ko kaya ko na magbyahe ulit. Balik sa Commonwealth Avenue. Tuloy na naman ang byahe. Minsan trapik, minsan maraming lubak. Minsan maalikabok sa dami ng mga pagbabago na gustong gawin ng MMDA dito nandyan ang pink fences at U-turn slots. Ayos ang takbo, tuluy-tuloy! Pakiramdam ko nagbiyabyahe ako ng madaling araw.

Pumasok ako sa Family Medicine dahil ang gusto ko talaga, maging duktor sa nakakaraming pasyente. Sige.. flashback sa interview. Tanong ng consultant ko dati, "Why Family Medicine?" Banat ko sa kanya, "I know it's not a popular choice among our graduates but I want to be a doctor to a wide variety of patients." Alam mo yun, tipong matanda, bata, buntis, babae, lalaki puwede kong gamutin. Ayoko naman na kaya kong gamutin, baga lang o kaya utak lang o kaya ilong at tenga lang. Para sa akin, ang pasyente tao na may sakit. Ang pasyente, bahagi ng isang pamilya at isang komunidad. Yun at yun talaga ang umiikot sa isipan ko.

Ang sarap magbiyahe sa Commonwealth sa gabi. Walang sasakyan. Minsan ang nasa isip mo, tuluy-tuloy lang sya, okay lang maging kampante. Minsan, dahil sobra kang kampante, nakakalimutan mong lumingon sa kaliwa't kanan. Minsan, nakakalimutan mo na hindi iyo ang Commonwealth. Kaya minsan... di lang tirik ang inabot ko. Nabangga, total wreck. Napilitan akong magpahinga, magpagaling. Syempre paano ka gagamot at magpapagaling ng ibang tao habang ikaw mismo sugatan pa rin?

Natapos din ang apat na tao ko sa residency training. Minsan, may mga plano lang siguro na sadyang di dapat matuloy. Mahirap dahil maraming mga bagay ang di ko inaasahan na mangyayari pero nangyari pa rin. Sa buong buhay ko, doon ko lang naranasan na umupo at magisip kung saan at paano ako magsisimula ulit. Hindi naging madali para sa akin ang talikuran ang ilang mga pangarap na may kasabay kang binuo ng ilang taon pero ano pa nga ba magagawa ko? Ang sarap sabihin na puwede ba, pause muna rewind ng konti tapos fast forward ulit. Sadyang di ganon ang buhay.

Ayun, balik sa pagbyahe sa Commonwealth. Teka, parang naliligaw yata ako. Anak ng patola, ano ito? Pink fence? Teka, dapat yata nag-U turn ako dito. Ay teka, isang U-turn pa ulit. Haaaay.... teka, stop na muna. Stop!!!! Itabi na nga muna yang auto na yan.

Oo nangahas akong gawin ang di dapat gawin - kung nakilala niyo ako nung isang taon at tatanungin nyo sa akin kung anong ginagawa ko sa buhay, malamang nasagot kita ng "I'm on personal and professional hiatus." Sa panahon na ito, unti-unting nabubuo ang mga pangarap, unti-unting lumilinaw ang patutunguhan, unti-unti nagkakaroon ng kabuluhan ang lahat.

Ganyan ang buhay ko sa ngayon, parang biyaheng Commonwealth Avenue. Walong lane bawat sangay (tama, 16 lanes ang lapad nito), inaabutan ng trapik, may mga lubak, maalikabok, may mga panibagong U-turn slot, may tinitibag na pink fences at walang intersection. Walang paglalakbay na naging madali para sa karamihan sa atin pero alam nating lahat na makakarating din naman tayo sa ating patutunguhan. Kaniya-kaniya diskarte yan. Nasa iyo ang pagdedesisyon kung kailan ka tatabi at magpapalipas ng trapik, kung paano ka iiwas sa mga lubak at pasaway na pedestrian at kung paano ka didiskarte sa mga U-turn na paikot-ikot. Minsan wala ka namang choice - tumitirik ang sasakyan mo o kaya nababangga ka naman. Ang mahalaga dito, kaya mong bumalik sa byahe ng buhay mo. Ikaw ang may hawak ng steering wheel. Ikaw ang may diskarte sa lahat.

Ang mahalaga, kailangan nating mag-ingat sa abot ng ating makakaya para maiwasan ang mga aksidenteng puwedeng iwasan - magpatune-up ng sasakyan, mag-iingat sa pagmamaneho, wag masyadong kampante sa pagbiyahe sa gabi at ang mahalaga sa lahat, huwag na huwag matutulog habang nagmamaneho dahil delikado ito.

Tuloy ang byahe ng buhay. Tara samahan natin ang isa't isa sa byahe ng buhay natin. Promise, gigisingin ko kayo pag inaantok na kayo. At sino ba ang nagsabi na di tayo puwdeng maging masaya habang nagbiyabyahe tayo?